UNSUR-UNSUR CARPON - BAHASA SUNDA KELAS VI

UNSUR-UNSUR CARPON

Hayu diajar mikawanoh téma, palaku, galur, latar, jeung amanat dina carita pondok!

Carpon nyaéta singgetan tina carita pondok, nyaéta karya sastra anu nyaritakeun hiji kajadian atawa pasualan dina wangun carita anu pondok.

Dina hiji carpon aya sababaraha unsur anu ngawangun éta carita. Ku nalungtik unsur-unsurna, urang bisa leuwih gampang maham kana eusi, jalan carita, jeung maksud anu ditepikeun ku pangarang.

Unsur-unsur carpon nyaéta téma, palaku, galur, latar, jeung amanat.

A. Téma

Téma nyaéta gurat badag atawa ideu poko anu jadi dasar hiji carita. Téma ngagambarkeun hal utama anu rék dicaritakeun ku pangarang.

Téma bisa ditulis dina wangun frasa anu ngagambarkeun poko carita, contona:

• Nyalametkeun sato liar
• Ngajaga kabersihan lingkungan
• Nulungan babaturan anu keur kasusah
• Miara sasatoan anu gering
• Ngajaga kalestarian alam
• Ngabantu kolot di imah
• Ngahontal cita-cita
• Ngajaga silaturahmi jeung babaturan
• Ngungkulan masalah dina kulawarga
• Mikanyaah ka sasama mahluk hirup

Kumaha cara nangtukeun téma?

Néangan hal anu paling utama dicaritakeun dina carpon. Tingali ogé masalah atawa kajadian anu jadi puseur carita.

Contona, lamun hiji carpon nyaritakeun budak anu manggihan sato liar, tuluy nulungan, ngurus, jeung nyalametkeun éta sato, téma caritana nyaéta:

“Nyalametkeun sato liar.”

B. Palaku

Palaku nyaéta saha waé anu kalibet dina lumangsungna hiji carita.

Palaku bisa mangrupa manusa, sasatoan, atawa mahluk séjén anu ngalakukeun hiji hal dina carita.

1. Palaku Utama

Palaku utama nyaéta palaku anu paling loba dicaritakeun jeung miboga peran penting dina carita.

2. Palaku Tambahan

Palaku tambahan nyaéta palaku anu ngarojong lumangsungna carita, tapi henteu jadi puseur utama carita.

Kumaha cara nangtukeun palaku?

Tingali saha waé anu disebutkeun jeung kalibet dina kajadian ti mimiti nepi ka ahir carita.

C. Galur

Galur nyaéta runtuyan kajadian anu disusun ti mimiti nepi ka ahir carita.

Galur ngajadikeun hiji carita miboga runtuyan kajadian anu jelas. Kajadian anu hiji patali jeung kajadian anu séjénna.

1. Galur Maju

Galur maju nyaéta galur anu nyaritakeun kajadian sacara runtuy ti kajadian anu mimiti nepi ka kajadian saterusna.

Indit ka sakola → manggihan babaturan anu keur kasusah → nulungan babaturan → masalah réngsé

2. Galur Mundur

Galur mundur nyaéta galur anu nyaritakeun kajadian anu geus kaliwat.

Kajadian ayeuna → nginget kajadian baheula → balik deui kana kajadian ayeuna

3. Galur Campuran

Galur campuran nyaéta galur anu ngagabungkeun galur maju jeung galur mundur.

Dina hiji carita, aya kajadian anu lumangsung sacara maju, tapi aya ogé bagian anu nyaritakeun kajadian anu geus kaliwat.

Kumaha cara nangtukeun galur?

Perhatikeun runtuyan kajadian dina carita. Lamun kajadian dicaritakeun ti mimiti nepi ka ahir sacara runtuy, éta disebut galur maju.

D. Latar

Latar nyaéta bagian dina carita anu némbongkeun iraha, di mana, jeung kumaha kaayaan hiji kajadian lumangsung.

1. Latar Waktu

Latar waktu nyaéta katerangan ngeunaan iraha kajadian dina carita lumangsung.

• Isuk-isuk
• Beurang
• Peuting
• Isuk Minggu
• Sanggeus balik sakola

2. Latar Tempat

Latar tempat nyaéta katerangan ngeunaan di mana hiji kajadian lumangsung.

• Di imah
• Di sakola
• Di jalan
• Di kebon
• Di pasar

3. Latar Suasana

Latar suasana nyaéta katerangan ngeunaan kumaha kaayaan nalika hiji kajadian lumangsung.

• Pikabungaheun
• Pikasediheun
• Pikarunyaeun
• Tegang
• Rame
• Sepi

Kumaha cara nangtukeun latar?

Tingali katerangan anu nuduhkeun waktu, tempat, jeung kaayaan dina carita.

E. Amanat

Amanat nyaéta paniatan, pesen, atawa pangajaran anu hayang ditepikeun ku pangarang ngaliwatan carita.

Amanat biasana ngandung pangajaran ngeunaan sikep jeung paripolah anu hadé anu bisa diconto ku pamaca.

Amanat henteu salawasna ditulis sacara langsung. Urang bisa manggihan amanat tina kajadian, kalakuan palaku, jeung tungtung carita.

Conto Amanat

• Urang kudu daék nulungan batur anu keur kasusah.
• Urang kudu ngajaga kabersihan lingkungan.
• Urang kudu hormat ka kolot.
• Urang kudu mikanyaah sasatoan.
• Urang ulah gampang nyerah dina diajar.

Kumaha cara nangtukeun amanat?

Pikirkeun pangajaran anu bisa dicokot sanggeus maca caritana.

Tanya ka diri sorangan:
“Naon hal hadé anu bisa diconto tina ieu carita?”

Conto Carpon jeung Ngaidéntifikasi Unsur-Unsurna

“Sapédah Anyar”

Carpon pondok

Dina hiji poé, Dadan indit ka sakola maké sapédahna anu geus lila. Sapédah éta geus rada ruksak, tapi Dadan tetep ngagunakeunana lantaran can boga sapédah séjén.

Dina perjalanan, Dadan ningali Ujang anu keur nyorong sapédahna. Ranté sapédah Ujang leupas. Dadan tuluy eureun sarta mantuan Ujang ngalereskeun ranténa. Sanajan sieun telat ka sakola, Dadan tetep nulungan babaturanana.

Sanggeus réngsé, Dadan jeung Ujang neruskeun perjalanan ka sakola. Ujang ngahaturkeun nuhun ka Dadan lantaran geus daék nulungan.

Di sakola, Dadan nyaritakeun kajadian éta ka guruna. Guru muji kalakuan Dadan anu daék nulungan babaturanana. Dadan ngarasa bungah sabab bisa mantuan batur.

1. Téma Nulungan babaturan anu keur kasusah.
Téma éta luyu jeung eusi carita sabab kajadian utama dina carita nyaéta Dadan anu nulungan Ujang nalika sapédahna ruksak.

2. Palaku Dadan → palaku utama.
Ujang → palaku tambahan.
Guru → palaku tambahan.

3. Galur Galur maju.

Dadan indit ka sakola → manggihan Ujang → Dadan nulungan Ujang → maranéhna neruskeun perjalanan → Dadan nyaritakeun kajadian ka guru

4. Latar Latar tempat: di jalan jeung di sakola.
Latar waktu: dina waktu indit ka sakola.
Latar suasana: hariwang nalika sapédah Ujang ruksak jeung bungah sanggeus masalahna bisa diréngsékeun.

5. Amanat

Urang kudu daék nulungan babaturan anu keur ngalaman kasusah.

Inget 5 Unsur Carpon!

Téma
Naon poko caritana?

Palaku
Saha waé anu kalibet?

Galur
Kumaha runtuyan kajadianana?

Latar
Iraha, di mana, jeung kumaha suasanana?

Amanat
Naon pesen atawa pangajaranana?

Ku maham kana lima unsur éta, urang bakal leuwih gampang ngarti kana eusi jeung maksud hiji carpon.

Berbagi :