PARIBASA SUNDA - BAHASA SUNDA KELAS VI

 

BASA SUNDA • KELAS 6

PARIBASA SUNDA

Hayu diajar mikawanoh harti jeung ngagunakeun paribasa dina kahirupan sapopoé!

A

Naon Ari Paribasa?

Paribasa nyaéta ungkara atawa kalimah dina basa Sunda anu miboga harti kiasan sarta ngandung maksud, naséhat, pangajaran, atawa gambaran ngeunaan kahirupan.

Harti paribasa henteu salawasna sarua jeung harti kecap-kecapna sacara langsung. Ku kituna, pikeun maham hiji paribasa, urang kudu mikanyaho harti jeung maksud anu dikandungna.

Contona

“Bonténg ngalawan kadu”

Harti kecapna lain bonténg anu ngalawan kadu. Ieu paribasa miboga harti nu leutik atawa lemah ngalawan nu leuwih gedé atawa kuat.

B

Paribasa Sunda jeung Hartina

Dina basa Sunda, aya loba paribasa anu ngagunakeun ngaran sasatoan, tutuwuhan, jeung unsur alam pikeun ngagambarkeun sipat, kaayaan, atawa paripolah manusa.

1

Anak merak kukuncungan

HARTINA

Sipat atawa kalakuan anak biasana nurun ti kolotna.

Conto: Rina mah someah jeung bageur ka sasama. Anak merak kukuncungan, da kolotna ogé someah.

2

Bilatung ninggang dagé

HARTINA

Meunang kauntungan atawa meunang hal anu nguntungkeun.

Conto: Dadan bilatung ninggang dagé, meunang hadiah padahal teu nyangka.

3

Bonténg ngalawan kadu

HARTINA

Nu leutik atawa lemah ngalawan nu leuwih gedé atawa kuat.

Conto: Lamun urang sorangan ngalawan kelompok anu leuwih loba mah kawas bonténg ngalawan kadu.

4

Buah ragrag moal jauh tina tangkalna

HARTINA

Sipat atawa kalakuan anak biasana teu jauh tina sipat kolotna.

Conto: Bapana rajin maca, anakna ogé resep maca. Buah ragrag moal jauh tina tangkalna.

5

Campaka jadi di reuma

HARTINA

Jalma anu geulis atawa alus rupana, tapi cicing di tempat anu dianggap kurang merenah pikeun kaayaanana.

Conto: Manehna téh geulis tur pinter, tapi cicingna di pilemburan, kawas campaka jadi di reuma.

6

Endog mapagahan hayam

HARTINA

Budak atawa jalma anu kurang pangaweruhna mapatahan jalma anu leuwih kolot atawa leuwih loba pangaweruhna.

Conto: Ulah sok endog mapagahan hayam, urang kudu hormat ka jalma anu leuwih kolot.

7

Mapatahan ngojay ka meri

HARTINA

Mapatahan atawa ngajarkeun hiji hal ka jalma anu geus ahli dina éta hal.

Conto: Ngajarkeun Asep ngojay mah kawas mapatahan ngojay ka meri, sabab Asep geus jago ngojay.

8

Ngadaweung ngabangbang areuy

HARTINA

Kacida nineungna kana jaman atawa pangalaman anu geus kaliwat nepi ka karasa waas jeung sedih.

Conto: Ningali deui poto babaturan baheula, manéhna jadi ngadaweung ngabangbang areuy.

9

Ngaliarkeun taleus ateul

HARTINA

Ngabéja-béjakeun kagoréngan atawa hal anu goréng ngeunaan batur.

Conto: Ulah sok ngaliarkeun taleus ateul, sabab bisa nyieun batur ngarasa kanyeri haté.

10

Piit ngeundeuk-ngeundeuk pasir

HARTINA

Miharep hiji hal anu lain hakna atawa hésé kahontal.

Conto: Hayang meunang barang mahal tanpa usaha mah kawas piit ngeundeuk-ngeundeuk pasir.

11

Sagalak-galakna macan tara ngakan anakna

HARTINA

Sagalak-galakna indung atawa bapa, biasana moal téga nyilakakeun anakna.

Conto: Sanajan bapana ambek, anjeunna tetep nulungan anakna. Sagalak-galakna macan tara ngakan anakna.

12

Cikaracak ninggang batu, laun-laun jadi legok

HARTINA

Usaha anu dilakukeun terus-terusan bakal ngahasilkeun hasil.

Conto: Ulah gampang nyerah diajar. Cikaracak ninggang batu, laun-laun jadi legok.

13

Caina hérang, laukna beunang

HARTINA

Hiji tujuan bisa kahontal kalayan hadé tanpa ngarugikeun pihak séjén.

Conto: Pasualan éta diréngsékeun ku musyawarah, jadi caina hérang, laukna beunang.

14

Bengkung ngariung, bongkok ngaronyok

HARTINA

Hirup babarengan, sauyunan, jeung silih tulungan.

Conto: Warga kampung gawé bakti babarengan. Éta téh bengkung ngariung, bongkok ngaronyok.

15

Aya jalan komo meuntas

HARTINA

Lamun aya kahayang jeung usaha, tujuan bisa kahontal.

Conto: Lamun hayang jadi juara jeung daék latihan, aya jalan komo meuntas.

16

Anjing ngagogogan kalong

HARTINA

Mikahayang hiji hal anu hésé atawa teu mungkin kahontal.

Conto: Hayang meunang hadiah tanpa usaha mah kawas anjing ngagogogan kalong.

17

Asa ditonjok congcot

HARTINA

Ngarasa bungah pisan lantaran meunang hal anu henteu disangka-sangka.

Conto: Basa diumumkeun jadi juara kahiji, manéhna asa ditonjok congcot.

18

Asa nanggeuy endog beubeureumna

HARTINA

Kacida nyaahna jeung ngajaga hiji jalma atawa hal anu dipikanyaah.

Conto: Indungna miara budakna asa nanggeuy endog beubeureumna.

19

Ari diarah supana, kudu dipiara catangna

HARTINA

Naon waé anu méré hasil atawa mangpaat kudu dirawat jeung dijaga kalayan hadé.

Conto: Pepelakan kudu dirawat sangkan terus ngahasilkeun. Ari diarah supana, kudu dipiara catangna.

20

Ambekna sakulit bawang

HARTINA

Gampang pisan ambek.

Conto: Ulah sok heureuy kaleuleuwihi ka manéhna, da ambekna sakulit bawang.

C

Kumaha Cara Ngarti kana Paribasa?

Pikeun maham hiji paribasa, urang kudu ngalakukeun sababaraha léngkah:

1

Maca paribasana kalayan taliti.

2

Pahami harti kecap-kecap anu aya dina éta paribasa.

3

Milarian harti kiasan anu dikandungna.

4

Pahami maksudna.

5

Saluyukeun jeung kaayaan anu keur dicaritakeun.

💡 Contona

“Cikaracak ninggang batu, laun-laun jadi legok.”

Paribasa éta cocog pikeun kaayaan jalma anu terus-terusan usaha nepi ka ngahontal hasil.

Jadi, dina ngagunakeun paribasa, urang henteu cukup ngan saukur apal kana kalimahna. Urang ogé kudu nyaho hartina jeung bisa nangtukeun kaayaan anu luyu pikeun ngagunakeunana.

D

Kacindekan

Paribasa nyaéta ungkara basa Sunda anu miboga harti kiasan sarta ngandung maksud, naséhat, atawa pangajaran.

Paribasa henteu bisa dihartikeun ngan saukur tina kecap-kecapna, tapi kudu dipikaharti tina harti kiasan jeung maksudna.

Ku diajar paribasa, urang bisa leuwih maham, mikaresep, jeung ngagunakeun basa Sunda kalayan merenah dina kahirupan sapopoé.

Berbagi :